Klaryski Kapucynki w Polsce

Rok 1855 przyjmuje się za początek Zgromadzenia Sióstr Felicjanek. Rozwijało się ono dynamicznie dzięki charyzmatycznemu kierownictwu M. Angeli Truszkowskiej i O. Honorata Koźmińskiego. Ojciec starał się kształtować zgromadzenie na wzór włoskich Kapucynek, akcentując modlitwę, ubóstwo, wyrzeczenie, samozaparcie, umartwienie. Dzięki dużemu naciskowi położonemu na głębokie życie wewnętrzne „już w pierwszych początkach istnienia zgromadzenia – pisał O. Honorat – wiele spośród najstarszych sióstr zdawało się skłaniać więcej do życia bogomyślnego niż aktywnego”.

Początkowo idea utworzenia gałęzi klauzurowej budziła wątpliwości. O. Honorat widział z jednej strony autentyczne pragnienie życia kontemplacyjnego, cenił jego wartość, z drugiej jednak miał na względzie cel, dla którego Felicjanki powstały i rzeczywiste potrzeby społeczne. Utwierdzony jednak przez O. Prokopa Leszczyńskiego i innych przyjaciół uznał to pragnienie sióstr za Boże natchnienie. Spośród Felicjanek zdecydowano wyłonić przez głosowanie grupę 11 sióstr (było 100 chętnych), które miały żyć w wydzielonej, odizolowanej części domu warszawskiego, by wspierać modlitwą i pokutą ich dzieła. Uroczystego zamknięcia klauzury dokonano już 4.10.1860 r. Jeszcze w tym samym roku siostry otrzymały ustawy opracowane przez O. Honorata na podstawie konstytucji rzymskich kapucynek, w których widniał już oficjalny podział na dwie gałęzie: klauzurową i czynną. Wyraźną wolą O. Honorata była jednak ich pełna jedność.

Choć siostry klauzurowe faktycznie żyły jak Kapucynki, według II Reguły, to jednak formalnie pozostawały III Zakonem św. Feliksa, a to ze względu na sytuację polityczną w której niedorzecznością byłoby ślubowanie ścisłej klauzury, a nawet złożenie profesji wieczystej. Wobec tego siostry co roku ponawiały swe przyrzeczenia. O. Honorat tytułował je: „Siostry Zakonu św. Feliksa w klauzurze żyjące” lub po prostu „Felicjanki w klauzurze żyjące”. Po wybuchu powstania styczniowego w 1863r., siostry modliły się o odrodzenie Polski, trwała nieustanna adoracja, podejmowały różne praktyki w celu wynagrodzenia za winy narodu. Upadek powstania i związane z tym represje dotkliwie dotknęły siostry. W kraju panowała bieda, rząd na dodatek zabronił kwesty, co dla sióstr oznaczało głód i nędzę. W końcu 17.12.1864 r. odczytano felicjankom dekret kasacyjny. 18 Sióstr klauzurowych zostało przewiezionych do klasztoru Bernardynek w Łowiczu z zakazem przyjmowania kandydatek.

Zgodnie z decyzją O. Honorata dołączyła do nich Matka Angela Truszkowska. Sytuacja w Łowiczu była bardzo trudna zarówno pod względem materialnym, bytowym jak i duchowym. Wśród sióstr coraz częściej pojawiało się pytanie czy istnienie Zakonu Kapucynek jest wolą Bożą, nastąpiły pierwsze odejścia. Na dodatek M. Angela w maju 1866r. wyjechała do Krakowa gdzie tworzył się nowy dom Felicjanek czynnych. Dla O. Honorata natomiast sytuacja ta stała się wyraźnym, żeby siostry klauzurowe stanowiły osobne Zgromadzenie. Zezwolił więc na prywatne ślubowanie życia według II Reguły. W 1870 r. przybył do Łowicza i wraz z przyjęciem konstytucji ułożonych przez Ojca, siostry przyjęły nazwę Klaryski Kapucynki. Poza akcentem na klauzurę, życie wspólne, ascezę i ubóstwo, charakterystyczną cechą tych Konstytucji jest aspekt maryjny. Jeszcze będąc w Warszawie, 2.08.1864 r. siostry obrały sobie Niepokalaną za najwyższą przełożoną. Ojciec Honorat złożył zgromadzenie w Jej Sercu, w którym, jak pisze, „zostało ono poczęte, zrodzone i na zawsze zostawać powinno”. W tym samym czasie przyjechała do Łowicza s. Bronisława Łempicka. Ponieważ jej wstąpienie do klauzury było wówczas niemożliwe udała się do samego cara z prośbą o nowy klasztor dla Kapucynek. I rzeczywiście siostry otrzymały wtedy klasztor w Przasnyszu. Było to wydarzenie przełomowe. Pomimo dalszego zakazu przyjmowania kandydatek, Ojciec Honorat od razu wszczął starania o kanoniczne zatwierdzenie klasztoru.

Kościół i Klasztor w Przasnyszu

Niedługo trzeba było czekać na pierwsze owoce wierności i zawierzenia sióstr i O. Honorata Opatrzności Bożej i opiece Maryi. Wkrótce siostry otrzymały kościelne zatwierdzenie i pozwolenie na składanie ślubów jako tercjarki franciszkańskie. Były chronologicznie pierwszym Zgromadzeniem Ojca Honorata, które otrzymało kościelne zatwierdzenie, a jednym z ważniejszych jego zadań stało się później wspieranie modlitwą innych Zgromadzeń przez niego założonych.

Gdy w 1872 r. Ojciec Honorat odwiedził siostry przekonał się o wysokim poziomie ich życia. Wciąż jednak nie wolno było przyjmować kandydatek, nie powiodły się próby tajnego wstąpienia kilku dziewcząt. Mimo nieuchronnego powolnego wymierania zgromadzenia, siostry wierzyły i starały się być wierne swemu powołaniu. Wreszcie 7 staruszek doczekało się ukazu tolerancyjnego z 1905 r. Wstąpiło wówczas w krótkim czasie 5 kandydatek. Ukaz ten wkrótce cofnięto, ale przybycie pięciu młodych sióstr było koniecznym zastrzykiem wzmacniającym zgromadzenie. Ostateczne cofnięcie zakazu nastąpiło dopiero w 1914 r.

W 1926r. siostry otrzymały pełne zatwierdzenie przez Stolicę Apostolską jako „Mniszki Klaryski Kapucynki II Zakonu św. Franciszka Reguły św. Klary”. W ten sposób zostały już formalnie włączone do Zakonu Klarysek Kapucynek. Dopiero jednak w 1927 r. został ogłoszony ujednolicony tekst Konstytucji dla całego Zakonu, dotychczas bowiem każdy klasztor mógł mieć własne ustawy.

W czasie II wojny Światowej było już 36 sióstr. W 1941 r. zostały one wywiezione do obozu w Działdowie gdzie zmarła s. Teresa Kowalska, która ofiarowała swe życie za wolność sióstr. Została beatyfikowana w Warszawie w 1999r. przez papieża Jana Pawła II w gronie męczenników wojennych. Dwa tygodnie po jej śmierci siostry zostały uwolnione, ale do klasztoru mogły wrócić dopiero po wojnie. Po koniecznych remontach 2.04.1945 r., w czwartą rocznicę wywiezienia i jednocześnie w drugi dzień Świąt Wielkanocnych, odbyło się ponowne poświęcenie klasztoru i zamknięcie klauzury. Okres powojenny to czas dynamicznego rozwoju. Najważniejszym jednak wydarzeniem tego okresu był Sobór Watykański II i jego odnowa Kościoła, a w nim życia zakonnego. W setną rocznicę utworzenia klauzury, w 1960 r., było już 48 sióstr. W 1986 r. nastąpiło zatwierdzenie nowych konstytucji opartych bezpośrednio na Regule i Testamencie św. Klary. Polskie ich tłumaczenie ukazało się w 1990 r. Zaczęły powstawać nowe klasztory: 1961r. w Ostrowie Wielkopolskim, 1975 r. w Szczytnie, 1976 r. w Brwinowie, 1989 r. w Krakowie.

Zapraszamy na strony internetowe naszych sióstr z pozostałych klasztorów Klarysek Kapucynek w Polsce:

www.klaryskikapucynki.pl – Klaryski Kapucynki z Przasnysza

www.kapucynkiostrow.pl – Klaryski Kapucynki z Ostrowa Wielkopolskiego

www.kapucynki.szczytno.pl – Klaryski Kapucynki ze Szczytna

www.klaryski-kapucynki.pl – Klaryski Kapucynki z Brwinowa

www.zakon-wykrot.prv.pl – Klaryski Kapucynki z Wykrotu