Duchowość Modlitwa św. Weronika Giuliani

Lectio Divina ze świętą Weroniką Giuliani – cz. I

28 kwietnia 2018

s. Stefania Monti

 

Kościół stawia przed wierzącymi oraz u ich boku, osoby świętych i ich dzieła, aby byli dla nich modelem i pomocą w życiu naprawdę upodobnionym do życia Jezusa Chrystusa. Sam kult, który oddaje się świętym, skierowany jest do Chrystusa i przez Niego do Ojca, który jest godzien podziwu w swych świętych i w nich jest uwielbiony1.

Podobnie słowa i pisma świętych kierują ku Słowu Bożemu i w nim mają swój cel: mniej lub bardziej bezpośrednio je tłumaczą, objaśniają, ukazują jak może być ono słuchane, strzeżone i wcielone: są rodzajem egzegezy, abyśmy uczyli się, jak podchodzić do Pisma Świętego.

Celem niniejszego cyklu tekstów jest rozważenie w tym kluczu Dziennika świętej Weroniki Giuliani, który jest szkołą Lectio Divina i uczy jak czytać Biblię. Oczywiście nie będzie to sprawą łatwą, ponieważ, jak wiadomo, Dziennik nie jest dziełem systematycznym ani uporządkowanym źródłem nauczania, zważywszy, że nie w tym celu był napisany. W przeciwieństwie do innych wielkich mistrzów duchowych tradycji chrześcijańskiej, Weronika nie zostawiła nam traktatów o modlitwie, o kontemplacji, o tym, jak czytać Słowo Boże. Oczywiście myślała, że nie ma nic, czego mogłaby uczyć, chociaż zdawała sobie sprawę ze znaczenia swoich pism2 i dlatego przyjęła w posłuszeństwie trud pisania, albo lepiej „pokutę pisania” – jak niekiedy sama mówi3. Istnieje w każdym razie w Dzienniku wielka doktryna, której obecność jest niewątpliwa, ale która wymaga przeanalizowania krok po kroku z cierpliwością i roztropnością.

Pisząca te słowa znalazła w tej analizie wielkie korzyści duchowe i życzy, aby tekst, pomimo niełatwej do czytania formy, mógł być pomocą dla wszystkich czcicieli Świętej, ażeby z lektury Dziennika otrzymali impuls, by bezpośrednio zbliżyć się do Słowa Pańskiego zawartego w Piśmie Świętym.

Musimy przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, który na pierwszy rzut oka może się wydawać trudnością: święta Weronika nie mogła nigdy czytać Biblii bezpośrednio jako takiej. W jej czasach nie istniały tłumaczenia Pisma Świętego na powszechnie znane języki. Używano jedynie tekstu łacińskiego Wulgaty i ten kto, podobnie jak ona, nie miał dobrej znajomości łaciny, nie mógł zbliżyć się do świętego tekstu w sposób bezpośredni.

Ten sam problem miała również święta Teresy z Avili, która z tego powodu skarżyła się Panu. W Hiszpanii zaczęto tłumaczyć Biblię na język kastylijski, ale w 1559 roku Święte Oficjum zablokowało to dzieło i potępiło tych, którzy się go podjęli. Hiszpańska mistyczka nie mogła pogodzić się z takimi postanowieniami do czasu, gdy sam Pan powiedział jej: Nie martw się, ponieważ Ja dam ci Księgę Żywą4.

Również święta Weronika miała swoją Żywą Księgę i wiemy jak bardzo Pan był hojny w uczeniu jej – niemniej potrafiła ona również zazdrośnie strzec tych fragmentów Słowa Bożego, które mogła zrozumieć z ksiąg liturgicznych, z głoszonych kazań i z pobożnych dzieł, których była pilną czytelniczką. To Słowo było dla niej naprawdę pokarmem i skarbem jej serca.

Musimy również zwrócić uwagę na to, że z pewnością Święta nie znała monastycznych technik Lectio Divina, które były praktykowane i opisane przez średniowieczną tradycję monastyczną, zwłaszcza cysterską.

Rozróżniała ona w lekturze Słowa Bożego trzy lub cztery momenty: lectio (czytanie), ruminatio (stałe powtarzanie wersetu, aby dotarł do serca i prowadził do nawrócenia), oratio (modlitwa) i contemplatio (kontemplacja). W czasach naszej Świętej cały ten proces został zarzucony również w środowiskach benedyktyńskich – przynajmniej żeńskich. W każdym razie, nawet bez znajomości teorii tego, jak czyta się Pismo Święte, Weronika ma swój sposób rozumienia i interpretowania Słowa Bożego i mamy dostęp do śladu tych momentów. Zobaczymy odnośne przykłady we właściwym czasie.

Tak więc z jednej strony możemy powiedzieć, że nieobecna jest zarówno Biblia jak i Tradycja, z drugiej obecne są obie. Zobaczymy jak to możliwe.

Przede wszystkim znajdujemy w Dzienniku bezpośrednie cytaty Pisma Świętego: są przeważnie krótkie i po łacinie, łatwe do zapamiętania. Wiele fragmentów Dziennika pozwala dostrzec, że tymi krótkimi zdaniami biblijnymi Weronika praktykowała prawdziwą ruminatio. Powtarzała je ustawicznie, aż słowa stawały się formą, według której modelowała ciągłe nawracanie się do Boga5.

Są ponadto odniesienia pośrednie i aluzje, zamierzamy odnieść się do fragmentów Biblijnych, do których nas odsyłają, choć nie cytują ich dosłownie. Jest ich bardzo wiele i nie zawsze łatwo je rozpoznać, ponieważ w pewnych przypadkach są bardzo podobne do specyficznego języka Świętej.

Ewidentnie, gdy spotykała w liturgii, lekturze czy przepowiadaniu tekst stosujący się do przeżywanego przez siebie doświadczenia, przywłaszczała go sobie, by tak rzec, przez powtarzanie, medytowanie i w końcu przetwarzała go na swój język, na tyle, że uzyskała piękny sposób wyrażania się.

Tak stało się między innymi z tekstami: Wj 3,14; Pnp 2,16; 5,6, którym poświęcimy oddzielny tekst.

Weronika dochodzi więc do mówienia Słowem Bożym i nie zawsze łatwo nam jest wobec pewnych wyrażeń Dziennika zdecydować czy i na ile pochodzą z Pisma Świętego, a na ile bezpośrednio z duchowości i potocznego języka Świętej.

W końcu, oprócz cytatów, Biblia pojawia się w Dzienniku na poziomie tematów, motywów i symboli występujących również bardzo licznie.

Autorka nie może więc właściwie mówić o duchowości biblijnej w odniesieniu do świętej Weroniki w sensie jaki dziś nadajemy temu wyrażeniu; a jednak odkrywa w jej duchowości bardzo bogate podłoże biblijne i równocześnie możliwość dostępu przez nią do duchowej mądrości Pisma.

 

tłum. Judyta Katarzyna Woźniak OSCCap, na podstawie artykułu zamieszczonego w biuletynie „Santa Veronica” Anno XLVIII – n.2 – dicembre 2013.
Polecamy: www.santaveronicagiuliani.it

Przypisy:

  1. por. Lumen Gnetium, 50.
  2. por. Diario I, 911; III, 1149.
  3. por. Diario I, 1, 45, 171; II, 553, 1058, 1106; III, 372, 1149; IV, 35; V, 124.
  4. Opere, Rzym 1959, s. 254. Tłum. własne.
  5. por. Diario I, 43; 145; II, 131.

Może Cię również zainteresować