Poprzez pobożnych kaznodziejów zapewniała swoim córkom pokarm słowa Bożego (por. Łk 10,42), z którego sama wielce korzystała (…) Klara, choć nie była wykształcona w literaturze, z radością słuchała kazań głoszonych przez wykształconych mówców, dobywając z łupiny słów ziarno, które dociekliwie przenikała i smakowała z wielką przyjemnością. Z kazania każdego mówcy umiała wydobyć pożytek duchowy, przekonana, że niekiedy trzeba nie mniejszej roztropności, by zerwać kwiat z ciernistego krzewu, aniżeli by jeść owoc z drzewa szlachetnego. (LegKl 37)
Święta Klara znała Pismo święte jedynie z liturgii i z kazań. Nie miała do dyspozycji własnego egzemplarza Biblii, miała jednak dostęp do ksiąg liturgicznych, jak brewiarz czy mszał. Fragmenty biblijne stanowią mimo to szkielet jej pism. Czasem cytuje całe wersety bezpośrednio, a niekiedy nawiązuje do obrazów, wyrażeń czy słów, pochodzących z Pisma świętego, ale umieszcza je w odmiennym kontekście. è
My dziś mamy bardzo duży dostęp zarówno do samego tekstu Biblii, w różnych przekładach, czy nawet w oryginalnych językach, jak też do różnego rodzaju komentarzy do nich. Na ile z tego korzystamy?
Obecnie zalewa nas bardzo wiele słów, obrazów, informacji, czy daję przestrzeń na słuchanie Słowa? Czy to Słowo jest dla mnie ważniejsze od pozostałych?
Czy sięgam po tekst Biblii, czy zadowalam się komentarzami, których nie brak w internecie? Mamy dostęp do Pisma świętego w wersji papierowej, elektronicznej, ale również do wersji audio. Czy wykorzystuję te możliwości? Komentarze są dobre, pomocne, ale nie zastąpią mojego osobistego kontaktu z Biblią podczas liturgii i modlitwy osobistej. Słuchanie Słowa jest słuchaniem Boga, poznawaniem Go.
Liczne odniesienia do Pisma Świętego znajdujemy we wszystkich pismach Świętej Klary, niezależnie od tego czy są to Listy, Reguła, Testament czy Błogosławieństwo. Wystarczy przejrzeć Pisma Świętej Klary w którymkolwiek wydaniu, aby dostrzec wiele odniesień biblijnych, umieszczonych w przypisach, w nawiasach czy jako marginalia. Również struktura listów, które Klara rozpoczyna zawsze od wyrażenia radości i wdzięczności Bogu – nawiązuje do listów Świętego Pawła.
Trzykrotnie w Regule (na początku, na końcu i w samym środku) stwierdza się, że życie sióstr polega na „zachowywaniu świętej Ewangelii”:
Oto jest reguła życia zakonu sióstr ubogich, założonego przez świętego Franciszka: zachowywać świętą Ewangelię Pana naszego Jezusa Chrystusa, żyjąc w posłuszeństwie, bez własności i w czystości (RegKl 1,1-2)
«Ponieważ z natchnienia Bożego zostałyście córkami i służebnicami najwyższego i największego Króla, Ojca niebieskiego i zaślubiłyście się Duchowi Świętemu, wybierając życie według doskonałości Ewangelii świętej, pragnę i przyrzekam osobiście – i przez moich braci – otoczyć was, tak jak ich, serdeczną troską i szczególnym staraniem». (RegKl 6, 3-4)
Abyśmy zawsze poddane pod stopami tego świętego Kościoła i ugruntowane w wierze katolickiej (por. Kol 1, 23) stale zachowywały ubóstwo i pokorę Pana naszego Jezusa Chrystusa i Jego Najświętszej Matki oraz świętą Ewangelię, jak to stanowczo przyrzekłyśmy. Amen. (RegKl 12,13)
Nie dziwi więc, że Święta Klara nawiązuje do różnych fragmentów Ewangelii opisując wartości ważne dla Sióstr Ubogich i relacje między nimi.
Słowa Ewangelii o sprzedaniu majątku i rozdaniu pieniędzy ubogim (Mt 19,21) trzeba powiedzieć kandydatce, która chce prowadzi takie życie. Słowo Boże ma być głoszone siostrom, zanim wybiorą nową opatkę. Fragmentami ewangelicznymi motywowane jest ubóstwo, wzajemna miłość i przebaczenie sióstr.
To właśnie przez słowa Ewangelii siostry mogą poznać życie Jezusa, w którego ślady mają wstępować oraz Jego Matki Maryi.
Czy wartości ewangeliczne są moimi wartościami? Czy podejmując ważne, życiowe decyzje, ale też codzienne wybory, kieruję się Słowem Bożym? Czy słowa Pisma świętego pomagają mi w rozeznawaniu? Czy raczej kieruję się doraźnymi potrzebami, emocjami, lękiem, itp.?
W Listach Klara przedstawia i opisuje siebie, nawiązując do fragmentów biblijnych:
Jej wszędzie poddana i sługa Klara, służka Jezusa Chrystusa i nieużyteczna (por. Łk 17, 10) służebnica pań żyjących za klauzurą klasztoru św. Damiana (1LAg 2)
pamiętajcie o mnie, waszej nieużytecznej (por. Łk 17, 10) służebnicy (1LAg 33)
Słowami zaczerpniętymi z Pisma świętego Klara opisuje również adresatkę korespondencji:
Córkę Króla królów, służebnicę Pana panujących (por. Ap 19, 16; 1 Tm 6, 15), godną oblubienicę Jezusa Chrystusa, a przeto szlachetną królową, panią Agnieszkę (2LAg 1)
Używając obrazów biblijnych Klara pięknie opisuje swoją relację z Trójjedynym Bogiem, wyrażając całą ich głębię i złożoność:
A więc, najdroższa siostro, albo lepiej, pani godna wszelkiego szacunku, jesteście oblubienicą, matką i siostrą Pana mego Jezusa Chrystusa (por. 2 Kor 11, 2; Mt 12, 50) (1LAg 12)
jako gorliwa naśladowczyni Ojca doskonałego (por. Mt 5, 48) stałaś się doskonała, aby Jego oczy nie widziały w tobie nic niedoskonałego (por. Ps 135, 16). (2LAg 4)
Odnosząc się do Pisma świętego Klara wyraża swój zachwyt dla Chrystusa, Jego dzieła zbawienia i wynikające stąd powołanie swoje i Agnieszki:
Dostojna królowo, twój Oblubieniec, najpiękniejszy spośród synów ludzkich (Ps 45, 3), stał się dla twego zbawienia najlichszym z ludzi, był wzgardzony, zbity, poraniony przez biczowanie (por. Mt 19, 20; 27, 26) na całym ciele i zmarł wśród męczarni na krzyżu; wpatruj się w Niego, rozmyślaj o Nim, uwielbiaj i staraj się Go naśladować. (2LAg 20)
Klara wykorzystuje bardzo popularny w swoich czasach motyw zwierciadła, proponując w ten sposób Agnieszce pewien styl modlitwy, oparty na kontemplacji Jezusa, tak jak objawia się w Ewangelii:
Wpatruj się umysłem w zwierciadło wieczności, wznieś duszę do blasku chwały (por. Hbr 1, 3), przyłóż serce do obrazu boskiej istoty (por. Hbr 1, 3) i przez kontemplację cała się przemieniaj w obraz samego bóstwa (por. 2 Kor 3, 18), abyś i ty odczuła to, co odczuwają przyjaciele kosztując ukrytej słodyczy, zachowanej od początku przez Boga dla tych, którzy Go miłują (por. Ps 31, 20; 1 Kor 2, 9). (3LAg 12-14)
bo jest On blaskiem wiecznej chwały (Hbr 1, 3), jasnością wieczystej światłości i zwierciadłem bez skazy (Mdr 7, 26). W to zwierciadło co dzień wpatruj się, o królowo, oblubienico Jezusa Chrystusa (por. 2 Kor 11, 2), i ciągle w nim twarz swoją oglądaj, abyś cała, wewnętrznie i zewnętrznie, tak się przyozdobiła i otoczyła różnorodnością (Ps 45, 10), kwiatami i strojem wszystkich cnót, jak przystoi, córko i najdroższa oblubienico najwyższego Króla. (4LAg 14-17)
Klara zachwyca się Bogiem, ale również duszą ludzką, która staje się Jego mieszkaniem:
Oto wiadomo, że łaska Boża przewyższa wartością wszystko i że przez łaskę dusza wiernego człowieka jest większa od nieba, bo niebiosa ze wszystkimi stworzeniami nie mogą objąć Stwórcy (1 Krn 8, 27), tylko dusza wierna jest Jego mieszkaniem i siedzibą (por. J 14, 23), a to jedynie przez miłość, której pozbawieni są bezbożni. Prawda bowiem mówi: Kto Mnie miłuje, ten będzie umiłowany przez Ojca Mego i Ja będę go miłował (J 14, 21), i przyjdziemy do niego, i będziemy u niego przebywać (J 14, 23). (3LAg 21-23)
Czy potrafię patrzeć na siebie i innych przez pryzmat Słowa Bożego? Czy potrafię opisać siebie słowami Pisma świętego, czy raczej postrzegam siebie, powtarzając określenia usłyszane od ludzi, np. rodziców?
Spróbuj wybrać z Biblii te słowa, które najlepiej Ciebie opisują dziś, w tej sytuacji, w której się obecnie znajdujesz.
Czy potrafisz odnaleźć w Biblii Słowa, które opisują Twoje relacje z innymi? Czy potrafisz swoich bliskich opisać słowami Pisma świętego? Może znajdujesz w sobie i innych podobieństwo do postaci biblijnych?
Błogosławieństwo Świętej Klary jest przykładem tego, jak Klara w praktyce modli się słowami zaczerpniętymi bezpośrednio z Pisma Świętego, które usłyszała w liturgii i którego interpretacji nauczyła się także od Świętego Franciszka. Pismo to ukazuje również wolność Klary z rozwijaniu i interpretowaniu słów Biblii: Klara wychodzi o Pisma świętego, ale potem układa modlitwę własnymi słowami.
Którymi słowami Biblii najchętniej się modlisz? Może masz ulubiony psalm lub inny fragment, który pomaga Ci wyrazić siebie na modlitwie? Odszukaj te teksty. Wracaj do nich i bądź uważna na nowe natchnienia.
Również Testament Świętej Klary jest utkany z odniesień biblijnych. Można tu jednak dostrzec, że Słowo Boże może być rozumiane szerzej niż tylko Biblia. Słowo Boże może również oznaczać Boże działanie w naszym życiu, konkretne wydarzenia z naszej historii, również te trudne, którymi posłużył się Pan Bóg, aby do nas przemówić, aby nas formować, prowadzić do nawrócenia i poprzez które objawiał nam siebie.
Pan Bóg, aby się nam objawić, posługuje się zwykle małymi, codziennymi sytuacjami, spotkaniami, bardzo rzadko są to wielkie znaki czy spektakularne interwencje.
Podobnie było w życiu Świętej Klary. Pod koniec życia, wspomina w Testamencie o swoim powołaniu, o roli Franciszka, którego przykład i słowa pomogły jej odkryć Boży plan dla niej, o trudnościach, z jakimi zmagała się w początkach życia w San Damiano. Nie są to wielkie cuda, nie wspomina o tym, jak uwolniła klasztor, a potem miasto od napadu Saracenów. Wspomina o swoich wewnętrznych zmaganiach.
Czy widzę historię mojego życia jako historię zbawienia, w której obecny jest Pan Bóg? Czy potrafię odnajdywać zdarzenia z mojego życia w historii biblijnej? Który z bohaterów Starego lub Nowego Testamentu jest mi najbliższy i dlaczego?
Poprzez które słowo Pisma świętego Pan Bóg szczególnie do Ciebie przemówił? Kiedy to było? W jakich okolicznościach życia? Co to słowo mówi Ci dzisiaj?
Jakiego Boga odkrywasz na kartach Pisma Świętego? Które słowa czy obrazy są Ci najbliższe, dotykają Twojego serca?
Czy w swojej historii życia i w codzienności odkrywasz obecność Pana Boga?
Jakim ludźmi na Twojej drodze posłużył się Pan Bóg, aby objawić Ci siebie, swoją wolę? Podziękuj za te osoby.
